Οδηγίες για την Πιστοποίηση Επαγγελματιών Συμβούλων Επαγγελματικού Προσανατολισμού

IMPROVE:  Οδηγίες για την Πιστοποίηση Επαγγελματιών Συμβούλων Επαγγελματικού Προσανατολισμού

  1. Στόχος:
    • Οιοδηγίεςέχουναναπτυχθείαπότουςσυνεργάτεςτουπρογράμματος «IMPROVE: Improving Validation of Not-Formal Learning in European Career Guidance Practitioners 510640-LLP-1-2010-1-ΙΤ-GRUNDTVIG-GMP (2011-2012)[1]. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να ανατρέξετε στον ιστότοπο του Προγράμματος http://www.improveguidance.eu/. Το πρόγραμμα συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η παρούσα δημοσίευση δεσμεύει μόνο τον συντάκτη της και η Επιτροπή δεν ευθύνεται για τυχόν χρήση των πληροφοριών που εμπεριέχονται σ’ αυτήν.
    • Οι παρούσες οδηγίες ισχύουν μόνο για την πιστοποίηση των επαγγελματιών συμβούλων. Δεν ισχύουν για την πιστοποίηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων που οδηγούν σε εκπαιδευτικά ή επαγγελματικά διπλώματα ή τίτλων σπουδών.
  1. Λεξιλόγιο (στις παρενθέσεις παρατίθεται η αγγλική ορολογία – έχει τηρηθεί η αλφαβητική σειρά στους αγγλικούς όρους)
    • Κέντρο αξιολόγησης (Assessment Center): διαδικασία κατά την οποία μια ομάδα συμμετεχόντων υπόκειται σε μια σειρά ασκήσεων που σχετίζονται με την εργασία, έτσι ώστε να αξιολογηθούν τα προσωπικά τους χαρακτηριστικά. Οι ασκήσεις μπορούν να περιλαμβάνουν συνεντεύξεις, ψυχομετρικές δοκιμασίες, ατομικά και ομαδικά παιχνίδια ρόλου, δομημένη συνέντευξη.
    • Συνέντευξη που εστιάζει στη Συμπεριφορά (Behavioral Event Interview (BEI): τύπος συνέντευξης που φέρνει στην επιφάνεια προσωπικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα. Ο συνεντευξιαζόμενος περιγράφει έξι καταστάσεις από την εργασία του, εκ των οποίων οι τρεις είχαν θετική εξέλιξη και οι άλλες τρεις αρνητική, αναφέροντας σκέψεις, συναισθήματα και συμπεριφορές. Η συνέντευξη καταγράφεται και κωδικοποιείται σύμφωνα με διάφορα προσωπικά χαρακτηριστικά. Τα προσωπικά χαρακτηριστικά κωδικοποιούνται τόσο για τη συχνότητα εμφάνισής τους στη συνέντευξη, όσο και για το επίπεδο πολυπλοκότητας ή το σκοπό για τον οποίο αξιοποιούνται (Προσαρμογή από McClelland, 1998).
    • Ικανότητα (Competence): μια συνολική ιδιότητα που φέρεται να έχει το άτομο που είναι ικανό να φέρει εις πέρας σε προκαθορισμένο βαθμό ένα βασικό καθήκον της εργασίας ή ασχολίας του.
    • Δεξιότητα (Competency): κάθε προσωπικό χαρακτηριστικό (συμπεριλαμβανομένης της γνώσης) ή σύνολο προσωπικών χαρακτηριστικών που αποτελεί τη βάση για την απόδοση στην εργασία. Οι δεξιότητες είναι γενικής φύσης. Παραδείγματος χάριν η ηγεσία είναι μια δεξιότητα, αλλά το να δίνει κάποιος οδηγίες στους υφισταμένους είναι το αποτέλεσμα της εφαρμογής της ηγεσίας (μαζί με άλλες δεξιότητες) και όχι μια δεξιότητα από μόνη της.
    • Ικανός επαγγελματίας (Competent worker): ένα πρόσωπο ικανό να εξασκεί ένα επάγγελμα ή ένα εργασιακό καθήκον σ’ ένα προκαθορισμένο αποδεκτό επίπεδο.
    • Στοιχεία (προς πιστοποίηση) (Elements for validation): προσωπικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα ή βασικές εργασιακές δραστηριότητες που θα πρέπει ένας εργαζόμενος να κατέχει ώστε να αποκτήσει την πιστοποίηση
    • Αποδείξεις (για την πιστοποίηση) (Evidence for validation): απόδειξη που καταδεικνύει την κατοχή των στοιχείων στα οποία βασίζεται η διαδικασία της πιστοποίησης.
    • Ανάλυση εργασίας (Job analysis): συστηματική μελέτη των καθηκόντων που εκτελούνται σε μια εργασία και των προσωπικών χαρακτηριστικών γνωρισμάτων που απαιτούνται για την εκτέλεσή τους.
    • Κύριο εργασιακό καθήκον/ Εργασία ( ή βασική εργασιακή δραστηριότητα) (Job/ Main task or key job activity): κάθε μια από τις κύριες προσδιορίσιμες και αυτόνομες δραστηριότητες που μπορεί να εκτελέσει ένας εργαζόμενος σε συγκεκριμένο επάγγελμα.
    • Εργασιακές δραστηριότητες (Job tasks): ενέργειες που μπορούν να προσδιοριστούν σε ένα διάγραμμα ροής περιγράφοντας πώς ολοκληρώνεται μια εργασία. Δείτε επίσης (εργασία) κύριο καθήκον.
    • Συνέντευξη που εστιάζει στην Απόδοση (Performance Focused Interview PFI): τυποποιημένη επαγγελματική συζήτηση, στην οποία οι ερωτήσεις εστιάζουν σε συγκεκριμένες προκαθορισμένες πτυχές της απόδοσης και όλοι οι υποψήφιοι δέχονται τις ίδιες ερωτήσεις, αν και ο αξιολογητής μπορεί να υποβάλει πρόσθετες ερωτήσεις για περισσότερη διευκρίνιση ή καλύτερη κατανόηση.
    • Προσέγγιση (πιστοποίησης) βασισμένη στην απόδοση (Performance based approach to validation): πλαίσιο πιστοποίησης ικανών επαγγελματιών, όπου τα στοιχεία που αξιολογούνται είναι η απόδοση σε κύρια εργασιακά καθήκοντα.
    • Προσέγγιση (πιστοποίησης) βασισμένη σε προσωπικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα (Personal features based approach to validation): πλαίσιο για την επικύρωση ικανών επαγγελματιών όπου τα στοιχεία που αξιολογούνται είναι γνώσεις και προσωπικά χαρακτηριστικά.
    • Επαγγελματική συζήτηση (Professional discussion): συνομιλία στην οποία ο υποψήφιος περιγράφει και αναφέρεται στην απόδοση και τις γνώσεις του συγκριτικά με τις απαιτήσεις των πρότυπων διαδικασιών (Read H., 2006).
    • Επαγγελματική εποπτεία (Professional supervision): η διαδικασία κατά την οποία η δραστηριότητα ενός επαγγελματία επιβλέπεται περιοδικά και υποστηρίζεται από έναν επόπτη.
    • Προσωπικά Επαγγελματικά Χαρακτηριστικά (Personal professional features): δεξιότητες, γνώσεις και στάσεις που απαιτούνται για την αποτελεσματική απόδοση στον εργασιακό χώρο. Τα χαρακτηριστικά αυτά αποκτούνται στη διάρκεια της ζωής του ατόμου και καλλιεργούνται (για παράδειγμα γνώση ξένων γλωσσών, χειρισμός Η/Υ, κλπ).
    • Πιστοποίηση (Validation): διαδικασία κατά την οποία ένα αρμόδιο όργανο αξιολογεί και επίσημα αναγνωρίζει ότι ένα πρόσωπο, ή η δραστηριότητα ενός προσώπου ή ένα ή περισσότερα προσωπικά χαρακτηριστικά συμβαδίζει με προκαθορισμένα πρότυπα.
    • Πλαίσιο πιστοποίησης (Validation framework): ένα σύνολο κανόνων για την πιστοποίηση ικανών επαγγελματιών
  1. Πρόλογος

Όλα τα πλαίσια πιστοποίησης περιλαμβάνουν τρία συστατικά:

  • Αυτό που αναγνωρίζεται ή χορηγείται. Μπορεί να είναι ένα πιστοποιητικό, ή μια βεβαίωση (όπως η ευρωπαϊκή βεβαίωση MEVOC για τους συμβούλους επαγγελματικού προσανατολισμού)
  • Τα στοιχεία που ο υποψήφιος πρέπει να κατέχει (στην βασισμένη σε προσωπικά χαρακτηριστικά προσέγγιση μπορεί να είναι: γνώσεις, επικοινωνιακές δεξιότητες, τεχνικές δεξιότητες, στάσεις, προσωπικά γνωρίσματα, κ.λπ.) ή να επιδεικνύει (σε μια βασισμένη στην απόδοση προσέγγιση είναι εργασιακά καθήκοντα) για να αναγνωριστεί ως ικανός.
  • Οι αποδείξεις που καταδεικνύουν την κατοχή των στοιχείων που αναφέρθηκαν στο προηγούμενο σημείο 3.2. Ως αποδείξεις μπορεί να λειτουργήσουν έγγραφα ή αποτελέσματα από τεστ. Για παράδειγμα, ένα πτυχίο στην ψυχολογία μπορεί να αποτελεί απόδειξη για την κατοχή γνώσης χρήσιμης για να εργαστεί κάποιος ως επαγγελματίας σύμβουλος σταδιοδρομίας. Οι μεταβιβάσιμες δεξιότητες εξάγονται συνήθως και μετριούνται μέσω της συνέντευξης που εστιάζει στη συμπεριφορά (BEI) ή/και τη δομημένη συνέντευξη, που περιλαμβάνεται στο Κέντρο Αξιολόγησης.
  • Πιο αναλυτικά, οι γνώσεις και τα προσωπικά χαρακτηριστικά αξιολογούνται συνήθως μέσω ενός συνδυασμού των ακόλουθων μεθόδων αξιολόγησης:
  1. Βιογραφικό σημείωμα υποψηφίου ή αφήγηση επαγγελματικής βιογραφίας 2. Κατοχή των εκπαιδευτικών τίτλων σπουδών και άλλων πιστοποιητικών εκπαίδευσης ή κατάρτισης
  2. Κατοχή της αποδεδειγμένης εμπειρίας
  3. Συνέντευξη ή γραπτή δοκιμή σε τεχνικές γνώσεις
  4. Τεστ (δεξιότητες, προσωπικότητα, ενδιαφέροντα, κ.λπ.)
  5. Παιχνίδια ρόλων που εστιάζουν στις μεταβιβάσιμες δεξιότητες (όπως στο κέντρο αξιολόγησης)
  6. Συνέντευξη με εστίαση στις μεταβιβάσιμες δεξιότητες (όπως στη συνέντευξη που εστιάζει στη συμπεριφορά- BEI).
  • Αναλυτικότερα, η απόδοση μπορεί να αξιολογηθεί μέσω ενός συνδυασμού των ακόλουθων μεθόδων αξιολόγησης:
  1. Άμεση παρατήρηση του ατόμου, κατά τη διάρκεια της εργασία του
  2. Επαγγελματική συζήτηση
  3. Συνέντευξη που εστιάζει στην Απόδοση- PFI
  4. Συζήτηση περιστατικών
  5. Μαρτυρίες από συναδέλφους και επόπτες
  6. Μαρτυρίες από πελάτες
  7. Εξέταση του υλικού που παράγει το άτομο στην εργασία του
  8. Εξέταση του χαρτοφυλακίου αναφορικά με τα έργα που έχει ολοκληρώσει
  9. Προσομοίωση εργασιακών καθηκόντων.
  • Σε όλα τα πλαίσια είναι απαραίτητο να βρεθεί μια ικανοποιητική ισορροπία μεταξύ της αποτελεσματικότητας και του κόστους της διαδικασίας αξιολόγησης. Μια διαδικασία μπορεί να είναι πολύ αποτελεσματική, αλλά εάν απαιτεί σημαντική αφιέρωση χρόνου και έχει υψηλό κόστος, θα έχει μικρή πιθανότητα να καθιερωθεί και να εφαρμοσθεί ευρέως (εκτός αν επιβληθεί από δημόσια αρχή). Απ’ την άλλη, μια διαδικασία που απαιτεί λίγο χρόνο, αλλά είναι λιγότερο αποτελεσματική, είναι πιθανόν να χρησιμοποιηθεί ελάχιστα.
  1. Οδηγίες του IMPROVE

Γενικές αρχές

  • Η διαδικασία της πιστοποίησης πρέπει να είναι βασισμένη στην απόδοση. Η αξιολόγηση πρέπει να περιλαμβάνει και να δίνει βάρος στην άμεση παρατήρηση της απόδοσης του υποψηφίου στην εργασία του και/ ή στην αναπαράσταση της απόδοσης του υποψηφίου στην εργασία του, όπως γίνεται στην Συνέντευξη που εστιάζει στην Απόδοση (PFI).
  • Τα στοιχεία  που οι υποψήφιοι πρέπει να κατέχουν χρειάζεται να προσδιοριστούν προηγουμένως μέσω της  ανάλυσης εργασίας και της εξέτασης των διαθέσιμων επαγγελματικών μονογραφιών. Τα αποτελέσματα της έρευνας πρέπει να συζητηθούν και να συμφωνηθούν μεταξύ των επαγγελματιών και άλλων εμπλεκόμενων φορέων που δραστηριοποιούνται στον τομέα.
  • Οι αποδείξεις που καταδεικνύουν την αποτελεσματικότητα σε κύρια εργασιακά καθήκοντα θα έπρεπε να περιλαμβάνουν μεθόδους που αναφέρονται στο σημείο  5.
  • Η πιστοποίηση δεν βασίζεται στην κατοχή εκπαιδευτικών τίτλων ή αποδεδειγμένης εργασιακής εμπειρίας ή στη συμμετοχή σε ειδικά εκπαιδευτικά μαθημάτων, ή στη συμμετοχή σε συλλόγους.
  • Το πλαίσιο πιστοποίησης, που περιλαμβάνει τη δομή, τη διαδικασία αξιολόγησης, τους ρόλους, το σύστημα βαθμολόγησης και βασικούς όρους, πρέπει να περιγραφεί με σαφήνεια και να είναι ευρέως διαθέσιμο.
  • Η διαδικασία αξιολόγησης και η μεθοδολογία αξιολόγησης που θα χρησιμοποιηθεί πρέπει να είναι κοινή για όλους τους υποψηφίους και να εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο από όλους τους αξιολογητές.
  • Η πιστοποίηση μπορεί να ζητηθεί από έναν οργανισμό που επιθυμεί να ελέγξει την καταλληλότητα των υπαλλήλων και των συνεργατών του  ή και από τους ίδιους τους επαγγελματίες. Στη δεύτερη περίπτωση η διαδικασία, και ειδικότερα ο αξιολογητής, θα πρέπει εγγυηθεί την εμπιστευτικότητα των αποτελεσμάτων προς τρίτους.
  • Όταν η πιστοποίηση ζητείται από τους ίδιους τους επαγγελματίες, η διαδικασία θα  πρέπει να αποτελεί επίσης μια εμπειρία μάθησης. Οι υποψήφιοι πρέπει να λάβουν ανατροφοδότηση, που να περιγράφει με ακρίβεια τη βαθμολογία σε κάθε δραστηριότητα στην οποία εξετάστηκαν, να προσδιορίζονται οι τομείς που χρειάζονται βελτίωση, καθώς και να υπάρχει καθοδήγηση προς την κατεύθυνση της βελτίωσής τους.

Οι αξιολογητές

  • Οι αξιολογητές πρέπει να έχουν εκπαιδευτεί κατάλληλα για τη διαδικασία πιστοποίησης και να κατέχουν μεγάλη εργασιακή πείρα στις δραστηριότητες που αξιολογούν.
  • Το σύστημα εξασφάλισης ποιότητας της διαδικασίας πιστοποίησης πρέπει να περιλαμβάνει: επαγγελματική εποπτεία και ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των αξιολογητών για λόγους μάθησης.
  • Οι αξιολογητές πρέπει να δηλώσουν οποιαδήποτε πιθανή σύγκρουση συμφερόντων και να απέχουν από οποιαδήποτε αξιολόγηση στην οποία η αμεροληψία και η εμπιστευτικότητα δεν μπορούν να εξασφαλιστούν.

Η διαδικασία αξιολόγησης

  • Η άμεση εξέταση του υποψηφίου (άμεση επαφή ή επαφή μέσω τηλεδιάσκεψης) είναι υποχρεωτική.
  • Θα πρέπει να υπάρχει αντίγραφο για κάθε έγγραφο που παράγεται και η άμεση εξέταση πρέπει να καταγράφεται σύμφωνα με τους κανόνες προσωπικού απορρήτου στα πλαίσια της αξιολόγησης.
  • Ο αξιολογητής θα πρέπει να συντάξει μια αναφορά σχετικά με την αξιολόγηση, η οποία θα περιγράφει με ακρίβεια τις κύριες απαντήσεις των υποψηφίων, τη βαθμολογία σε κάθε δραστηριότητα στην οποία εξετάστηκαν, τις περιοχές που χρειάζονται βελτίωση, καθώς και καθοδηγητικές γραμμές για την επίτευξη της βελτίωσής τους.
  • Η ανατροφοδότηση για τη διαδικασία πιστοποίησης θα πρέπει να δοθεί από κάθε συμμετέχοντα μέσω μιας προκαθορισμένης διαδικασίας.

[1] Σε αλφαβητική σειρά: Leonardo Evangelista (ASEV Agenzia Sviluppo Empolese Valdelsa www.asev.it, IT), Zuzana Freibergova (Národní vzdělávací fond, o.p.s.www.nvf.cz/spps/, CZ), Rachel Nelson (DEP Institut www.dep.net, ES) Speranta Tibu (ODIP Asociaţia Observator pentru Dezvoltarea Învăţării Permanente www.odip.ro, RO), Μαίρη Τουντοπούλου,  ISON Psychometrica www.ison.gr, EL), Peter Weber (Heidelberg University www.ibw.uni-heidelberg.de/, DE). Το Πρόγραμμα χρηματοδοτήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η παρούσα δημοσίευση δεσμεύει μόνο τον συντάκτη της και η Επιτροπή δεν ευθύνεται για τυχόν χρήση των πληροφοριών που περιέχονται σ’ αυτήν.

 

Rispondi